Ο χρόνιος πόνος είναι μια σύνθετη και συχνά παρεξηγημένη κατάσταση. Σε αυτό το άρθρο καταρρίπτουμε 7 συχνούς μύθους γύρω από τον χρόνιο πόνο, με βάση τα τελευταία επιστημονικά δεδομένα.
Ο χρόνιος πόνος είναι μια σύνθετη και συχνά παρεξηγημένη κατάσταση. Για πολλά άτομα που βιώνουν χρόνιο/επίμονο πόνο, η εμπειρία του πόνου συνοδεύεται από φόβο, σύγχυση και λανθασμένες πεποιθήσεις που, δυστυχώς, δεν μπορούν να βελτιώσουν και ίσως καμιά φορα μπορεί να συμβάλλουν στην επιδείνωση του προβλήματος.
Η κατανόηση της σύγχρονης επιστήμης του πόνου είναι το πρώτο και ίσως το πιο σημαντικό βήμα για την ανάκτηση του ελέγχου και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.
Σε αυτό το άρθρο καταρρίπτουμε 7 συχνούς μύθους γύρω από τον χρόνιο πόνο, με βάση τα τελευταία επιστημονικά δεδομένα.
Μύθος #1 Η μαγνητική μου (MRI) θα δείξει ακριβώς τι φταίει
Αλήθεια
Τα ευρήματα στις απεικονιστικές εξετάσεις συχνά δεν σχετίζονται με τον πόνο σου.
Έρευνες έχουν δείξει ότι ένα τεράστιο ποσοστό ανθρώπων χωρίς καθόλου πόνο έχουν ευρήματα όπως κήλες δίσκων, εκφυλίσεις και «φθορές» στη σπονδυλική στήλη. Μια σημαντική μελέτη των Brinjikji et al. (2015) έδειξε ότι το 80% των ατόμων 50 ετών χωρίς πόνο έχουν ενδείξεις «εκφύλισης δίσκου» στη μαγνητική.
Αυτά τα ευρήματα είναι συχνά σαν τις ρυτίδες στο δέρμα ή τα γκρίζα μαλλιά: φυσιολογικά σημάδια γήρανσης (“εσωτερικές ρυτίδες”), και όχι απαραίτητα η αιτία του πόνου. Η θεραπεία πρέπει να εστιάζει στο άτομο και τη λειτουργικότητά του, όχι αποκλειστικά στην εικόνα της μαγνητικής.
Διαχείριση χρόνιου πόνου
Θα ακούσουμε με προσοχή το πρόβλημα σου, για να κατανοήσουμε τις ανάγκες σου και να θέσουμε μαζί τους στόχους της θεραπείας σου
Μύθος #2 Αφού πονάω, υπάρχει σίγουρα κάποια βλάβη στους ιστούς μου
Αλήθεια
Ο πόνος δεν ισοδυναμεί πάντα με βλάβη.
Στον οξύ πόνο (π.χ. διάστρεμμα), ο πόνος λειτουργεί ως συναγερμός για να προστατεύσει τον τραυματισμένο ιστό. Στον χρόνιο πόνο, ωστόσο, αυτό το σύστημα συναγερμού γίνεται υπερευαίσθητο. Το νευρικό σύστημα συνεχίζει να εκπέμπει σήματα κινδύνου ακόμη και αφού οι ιστοί έχουν επουλωθεί πλήρως.
Αυτό το φαινόμενο περιγράφεται συχνά ως Kεντρική Ευαισθητοποίηση (Central Sensitization). Σκεφτείτε το σαν έναν συναγερμό αυτοκινήτου που χτυπάει ακόμη και με τον δυνατό ήχο από μια μοτοσυκλέτα. Ο πόνος σας είναι 100% αληθινός, αλλά η αιτία δεν είναι πλέον μια “πληγή” στους ιστούς, αλλά η υπερδιέγερση του νευρικού συστήματος.
Μύθος #3 Θα πρέπει να μάθω να ζω με αυτόν τον πόνο για πάντα
Αλήθεια
Ο χρόνιος πόνος είναι διαχειρίσιμος και το νευρικό σύστημα μπορεί να αλλάξει.
Χάρη στη νευροπλαστικότητα, ο εγκέφαλος και το νευρικό σύστημα έχουν την ικανότητα να αλλάζουν και να προσαρμόζονται. Με την κατάλληλη καθοδήγηση, την εξειδικευμένη φυσικοθεραπεία που βασίζεται στην ενεργητική αποκατάσταση μέσω της θεραπευτικής άσκησης και την εκπαίδευση, μπορούμε να «μειώσουμε την ευαισθησία» του συναγερμού σας και να ανακτήσετε την καθημερινότητά σας .
Μύθος #4 Πρέπει να ξεκουραστώ και να αποφύγω τις κινήσεις μέχρι να περάσει ο πόνος
Αλήθεια
Η ακινησία είναι συχνά εχθρός της αποκατάστασης.
Η παρατεταμένη ανάπαυση μπορεί να οδηγήσει σε μυϊκή αποδυνάμωση, δυσκαμψία και, παραδόξως, σε αύξηση της ευαισθησίας στον πόνο. Η σύγχρονη προσέγγιση προτείνει την ενεργητική αποκατάσταση.
Η κίνηση είναι «φάρμακο» ωστόσο η δοσολογία είναι καθοριστικής σημασίας. Μέσω της θεραπευτικής άσκησης και της σταδιακής έκθεσης σε δραστηριότητες, εκπαιδεύουμε το νευρικό σύστημα και τον εγκέφαλο ότι η κίνηση είναι ασφαλής, μειώνοντας έτσι την αντίληψη του πόνου μακροπρόθεσμα.
Μύθος #5 Τα ισχυρά παυσίπονα είναι η λύση για να ελέγξω τον χρόνιο πόνο
Αλήθεια
Η φαρμακευτική αγωγή συχνά “κουκουλώνει” το σύμπτωμα, προκαλώντας μερική ή προσωρινή ανακούφιση χωρίς να λύνει το πρόβλημα, και η μακροχρόνια χρήση της μπορεί να έχει αντίθετα αποτελέσματα.
Ενώ τα παυσίπονα είναι χρήσιμα στον οξύ πόνο (π.χ. αμέσως μετά από έναν τραυματισμό), στον χρόνιο πόνο ο ρόλος τους είναι περιορισμένος. Οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες (NICE Guidelines, IASP) πλέον αποθαρρύνουν τη μακροχρόνια χρήση οπιοειδών ή ισχυρών αναλγητικών για τον χρόνιο μη-καρκινικό πόνο.
Έχει φανεί πως η μακροχρόνια χρήση οπιοειδών μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη ανοχής (tolerance) στο φάρμακο, «αποδυναμώνοντας» τη δράση του. Η αύξηση της δοσολογίας μπορεί να προκαλέσει ένα παράδοξο φαινόμενο που ονομάζεται Υπεραλγησία προκαλούμενη από οπιοειδή (Opioid-Induced Hyperalgesia). Σε αυτή την περίπτωση, η μακροχρόνια λήψη φαρμάκων κάνει το νευρικό σύστημα πιο ευαίσθητο, με αποτέλεσμα ο ασθενής να πονάει περισσότερο, παρόλο που αυξάνει τη δόση. Η λύση βρίσκεται στην ενεργητική διαχείριση (άσκηση, εκπαίδευση) και όχι στην παθητική ανακούφιση μέσω φαρμάκων.
Μύθος #6 Έχω δοκιμάσει τα πάντα, το χειρουργείο είναι η μόνη μου ελπίδα
Αλήθεια
Το χειρουργείο σπάνια αποτελεί την λύση για τον χρόνιο μυοσκελετικό πόνο και δεν υπερτερεί της συντηρητικής θεραπείας.
Εκτός από συγκεκριμένες περιπτώσεις όπου υπάρχουν σαφείς ενδείξεις (π.χ. προοδευτική νευρολογική βλάβη, αστάθεια), η χειρουργική επέμβαση δεν εγγυάται την εξάλειψη του πόνου.
Ο πόνος είναι πολύπλοκος. Εάν ο πόνος οφείλεται σε ευαισθητοποίηση του κεντρικού νευρικού συστήματος (nociplastic pain) και όχι σε μια απλή μηχανική βλάβη, το νυστέρι δεν μπορεί να “κόψει” τον πόνο, καθώς το πρόβλημα είναι στο “λογισμικό” (λειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος) και όχι στο “υλικό” (δομή). Το χειρουργείο θα πρέπει να εξετάζεται σαν επιλογή όταν έχει εξαντληθεί η ποιοτική συντηρητική θεραπεία και υπάρχουν βάσιμα ρεαλιστικά και προγνωστικά δεδομένα για την αποτελεσματικότητα του.
Μύθος #7 Ο πόνος είναι ψυχολογικός, όλα είναι στο μυαλό μου
Αλήθεια
Ο πόνος είναι πάντα πραγματικός, αλλά επηρεάζεται από βιολογικούς, ψυχολογικούς και κοινωνικούς παράγοντες.
Το ότι δεν φαίνεται βλάβη στη μαγνητική δεν σημαίνει ότι “το φαντάζεστε”. Ο πόνος είναι μια εμπειρία που παράγεται από τον εγκέφαλο όταν αυτός κρίνει ότι το σώμα βρίσκεται σε απειλή.
Παράγοντες όπως το άγχος, η κακή ποιότητα ύπνου, οι αρνητικές πεποιθήσεις και ο φόβος της κίνησης μπορούν να εντείνουν την ένταση του πόνου. Η αναγνώριση αυτών των παραγόντων δεν υποτιμά τον πόνο σου, αντίθετα, μας δίνει περισσότερα εργαλεία για να αντιληφθούμε τις πτυχές του και να τον αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά.
Κάνε το πρώτο βήμα
Στο First Contact Physio, δεν μένουμε μόνο στην προσωρινή ανακούφιση των συμπτωμάτων.
Στόχος μας είναι να ακούσουμε με προσοχή το πρόβλημα σου, να κατανοήσουμε τις ανάγκες σου και να θέσουμε μαζί τους στόχους της θεραπείας σου.
Θα σου δώσουμε τα εργαλεία να κατανοήσεις τον μηχανισμό του πόνου σου, να ανακτήσεις τον έλεγχο του σώματός σου και να αποκτήσεις την ποιότητα ζωής που επιθυμείς, χωρίς περιορισμούς στις δραστηριότητές σου.
Μην αφήνεις τους μύθους να καθορίζουν την καθημερινότητά σου. Εμπιστεύσου την επιστήμη και κάνε το πρώτο βήμα για μια ζωή με λιγότερο πόνο.
Βιβλιογραφία
- Cohen, S. P., Vase, L., & Hooten, W. M. (2021). Chronic pain: an update on burden, best practices, and new advances. Lancet (London, England), 397(10289), 2082–2097. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(21)00393-7
- Brinjikji, W., Luetmer, P. H., Comstock, B., Bresnahan, B. W., Chen, L. E., Deyo, R. A., Halabi, S., Turner, J. A., Avins, A. L., James, K., Wald, J. T., Kallmes, D. F., & Jarvik, J. G. (2015). Systematic literature review of imaging features of spinal degeneration in asymptomatic populations. AJNR. American journal of neuroradiology, 36(4), 811–816. https://doi.org/10.3174/ajnr.A4173
- International Association for the Study of Pain (IASP) – Global Year Against Pain Education Resources.https://www.iasp-pain.org/advocacy/global-year/pain-management-research-and-education-in-low-and-middle-income-settings/
- Moseley, G. L., & Butler, D. S. (2017). Explain Pain Supercharged. Noigroup Publications.
- O’Sullivan P. (2005). Diagnosis and classification of chronic low back pain disorders: maladaptive movement and motor control impairments as underlying mechanism. Manual therapy, 10(4), 242–255. https://doi.org/10.1016/j.math.2005.07.001
- Mercadante, S., Arcuri, E., & Santoni, A. (2019). Opioid-Induced Tolerance and Hyperalgesia. CNS drugs, 33(10), 943–955. https://doi.org/10.1007/s40263-019-00660-0
- NICE Guidelines [NG193] (2021). Chronic pain (primary and secondary) in over 16s: assessment of all chronic pain and management of chronic primary pain. https://www.nice.org.uk/guidance/ng193
- Foster, N. E., Anema, J. R., Cherkin, D., Chou, R., Cohen, S. P., Gross, D. P., Ferreira, P. H., Fritz, J. M., Koes, B. W., Peul, W., Turner, J. A., Maher, C. G., & Lancet Low Back Pain Series Working Group (2018). Prevention and treatment of low back pain: evidence, challenges, and promising directions. Lancet (London, England), 391(10137), 2368–2383. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(18)30489-6
- Chou, R., Baisden, J., Carragee, E. J., Resnick, D. K., Shaffer, W. O., & Loeser, J. D. (2009). Surgery for low back pain: a review of the evidence for an American Pain Society Clinical Practice Guideline. Spine, 34(10), 1094–1109. https://doi.org/10.1097/BRS.0b013e3181a105fc
Κλείσε ένα ραντεβού
Συμπλήρωσε την φόρμα και θα επικοινωνήσουμε μαζί σου
Θάνος Κοντός
Ο Θάνος Κοντός γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε φυσικοθεραπεία στη Σχολή Φυσικοθεραπείας Αθηνών. Ολοκληρώνοντας τις σπουδές του το 2012 ξεκίνησε να εργάζεται στο κομμάτι της διαχείρισης, αποκατάστασης και πρόληψης αθλητικών κακώσεων. Ξεκίνησε την εξειδίκευσή του στη Μέθοδο McKenzie-Μηχανική Διάγνωση & Θεραπεία το 2014. Τον Ιανουάριο του 2018 ξεκίνησε τις μεταπτυχιακές σπουδές του στο Πανεπιστήμιο του Dundee (University of Dundee) της Σκωτίας και το Μάρτιο του 2019 απέκτησε το Δίπλωμα στη Μηχανική Διάγνωση & Θεραπεία, ολοκληρώνοντας την πρακτική του στο King's Cross Hospital στο Dundee (UK). Το 2024 ολοκλήρωσε τις μεταπτυχιακές του σπουδές πάνω στην Αλγολογία για τη διάγνωση και τη διαχείριση του πόνου, στο τμήμα της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ). Εργάζεται ως εξειδικευμένος κλινικός φυσικοθεραπευτής μυοσκελετικών παθήσεων και ασχολείται με τη διάγνωση και τη διαχείριση σύνθετων καταστάσεων, ενώ έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον χρόνιο/επίμονο μυοσκελετικό πόνο. Παράλληλα συμμετέχει ως μέλος διεπιστημονικής ομάδας στο Ιατρείο Πόνου του Γενικού Νοσοκομείου Νίκαιας-Δυτικής Αττικής, για τη διαχείριση σύνθετων επώδυνων καταστάσεων. Έχει συμμετάσχει ως ομιλητής και ως μέλος επιστημονικής και οργανωτικής επιτροπής σε επιστημονικές ημερίδες και συνέδρια και από το 2015 είναι επιστημονικός και κλινικός συνεργάτης του Ελληνικού Ινστιτούτου McKenzie. Από το τέλος του 2022 είναι μέλος της εκπαιδευτικής ομάδας του Ινστιτούτου McKenzie ως Instructor MDT. Το 2024 διορίστηκε μέλος του Διεθνούς Εκπαιδευτικού Συμβουλίου (IEC) του Ινστιτούτου McKenzie. Είναι μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Αλγολογίας.
